-

Psychodrama

Lang heb ik gezocht naar een vorm waarin naast het therapeutische gesprek ook het lichaam wordt aangesproken. Het werken met duplo als beeldtaal vond ik destijds al een aanwinst. Een beeld neerzetten zegt meer dan 1000 woorden. 

Na de duplo kwam Hargrave (contextueel therapeut) met zijn pijn- en waarheidscirkel. Hij gaat er vanuit dat er 4 hersengebieden moeten worden aangesproken wil er verandering komen en beklijven: het voorstellingsvermogen, het denken, het voelen en de actie. Voor dat laatste heb je toch echt je lichaam nodig. 

Ik heb aan mijzelf en met het werken met cliënten gemerkt dat psychodrama een snelle en verrassende manier is om tot bewustwording te komen! 


Wat is Psychodrama?
Psychodrama is in essentie: deelnemers helpen om via het uitspelen van situaties  tot een betere integratie te komen van wie hijzelf is; Echt zijn en niet geblokkeerd worden door allerlei oude ervaringen uit zijn leven.

Het psychodrama is geen rollenspel. 
Wat het wel is: door middel van attributen (bv.. een stoel of een symbool) je innerlijke dynamiek naar buiten brengen (opstellen). Om het levendiger te maken kunnen de attributen vervangen worden door mensen uit de groep die je aanwijst. Als je hierop ingaat (je mag er ook voor bedanken) wordt er niets anders van je verwacht dan dat je op dezelfde wijze gaat staat waar de inbrenger stond en herhaalt wat hij daar gezegd heeft. 
De inbrenger kan af en toe van een afstandje kijken wat hij heeft neergezet en zo ontdekken wat hij eigenlijk aan het doen is in deze situaties. Maar hij kan ook zelf op de verschillende posities gaan staan en verrassende ontdekkingen doen. In al deze dingen wordt hij begeleid door één van de therapeuten. Deze zal hem helpen te ontdekken welke reacties beter bij hem passen dan welke hij laat zien in het vastgelopen patroon. 
Het is de taak van ons als begeleiders om de veiligheid binnen de groep te waarborgen zodat er ruimte is en blijft voor plezier en diepgang.

Mensbeeld
De methode van het psychodrama gaat er van uit dat een mens een relationeel wezen is. Zonder andere mensen kan hij niet zijn of worden.
Door ervaring en kennis leren we hoe we met elkaar om moeten gaan. We nemen de rollen aan die we geleerd hebben als zus, vriend, werknemer, ouder etc.  Deze rollen zijn als het ware de uitingsvormen van de persoon.

De primaire dramatechnieken (dubbelen, spiegelen en rolwisselingen) die we gebruiken zijn gebaseerd op het leer- / spelgedrag van kinderen in de verschillende ontwikkelingsfasen.

Waarom werkt het "doen alsof"?

"Gespeelde herinneringen of gefantaseerde “alsof handelingen” geven soortgelijke veranderingen in de hersenen en de rest van het lichaam als actuele, “echte” ervaringen." 

Ons zenuwstelsel vangt elk signaal op, zowel dat wat van binnen als dat wat van buiten komt: Is het schadelijk ja/nee? Neutraal? Gunstig of buitengewoon gunstig? Op basis hiervan worden als het ware landkaarten gemaakt (somatische stempels / blauwdrukken). Dit "scannen" begint al voor de geboorte en vindt volledig autonoom en onbewust plaats.

Emoties zijn een actie van bijna het gehele brein en grote delen van het lichaam. Het begint bij een voorstelling waar zenuwnetwerken automatisch op reageren en een spektakel veroorzaken in bepaalde delen van het lichaam. We vertellen met ons lichaam meer dan dat we met woorden doen. Je kunt aan emoties werken door er woorden te geven, maar als je je lichaam daarin meeneemt is het effect groter. 
Al pratend kan je bij je b.v. bij "bevroren"emoties komen, maar je kunt ook je lichaam gebruiken om toegang te krijgen tot deze emoties. Feitelijk is deze laatste manier een snellere weg omdat je denken (cognitie) er niet tussen zit. Je kunt je lichaam (non-verbale communicatie) veel minder goed onder controle houden dan je woorden. Vandaar de uitdrukking: het lichaam kan niet liegen.

Naast emoties registreren de hersenen ook gewaarwordingen. Dit zijn afschriften van eerder geregistreerde emoties maar zonder de mobilisatie van allerlei gevoelens, de zogenaamde lichaamslus. Deze lus informeert ons over de toestand van ons lichaam in het heden en dat wat we in het verleden hebben ervaren.
De beleving van onze individuele identiteit is verankerd in deze lichaamslus. Het vormt de achtergrond en de reden waarom we doen zoals we doen en zijn zoals we zijn.
 
Als we ergens aan denken, geraakt worden of een situatie (na)spelen wordt deze lichaamslus geactiveerd en bewerkt.
Al spelende op het toneel kunnen we dus redelijk accuraat handelen, voelen en denken zoals we deden tijdens de werkelijke gebeurtenis.
Bij beslissingen die we nemen spelen onze gevoelens en daarmee ook het lichaam een belangrijke rol. Ook als we beslissingen maken tijdens het spel. Alles krijgt tijdens het spel de betekenissen die voorkomen uit gevoelens en gewaarwordingen die nauw samenhangen met de landkaarten van het lichaam.

Somatische stempels en de lichaamslus, die verankerd liggen in ons zenuwgestel kunnen veranderen door nieuwe ervaringen. Uit onderzoek blijkt nl. dat hersencellen, ook als we al volwassen zijn (!)  aangroeien en verdwijnen o.i.v. interacties met de buitenwereld.
  
Het voordeel van een groep
De lichaamslus wordt ook aangesproken als we emoties bij een ander zien. Door de aanwezigheid van spiegelneuronen kunnen we een bijna gelijke lichaamstoestand simuleren in onszelf die we bij de ander waarnemen.
Door te kijken naar een inbrenger die iets inbrengt wat ook ons raakt beïnvloeden we dus onze eigen ervaringen. 
Doordat we met elkaar werken zullen ook de patronen die je binnen je eigen gezin van herkomst hebt eigen gemaakt naar voren komen. In een individueel gesprek is dit veel minder het geval. 

Uit:  Psychodrama in de praktijk, Therapie op de vloer
Hoofdstuk 4 Het voelende brein

Website Builder
mogelijk gemaakt
door Vistaprint